Geef je gezondheid niet uit handen!|info@scienceinhealth.eu

OPINIESTUK: De toekomst is plantaardig! Ook van onze gezondheid maar met een kanttekening…

/, immuunsysteem, Microbioom/OPINIESTUK: De toekomst is plantaardig! Ook van onze gezondheid maar met een kanttekening…

OPINIESTUK: De toekomst is plantaardig! Ook van onze gezondheid maar met een kanttekening…

Onze toekomst is plantaardig hoor je tegenwoordig vaker. Als we allemaal vlees willen blijven eten, kunnen we de groeiende wereldbevolking niet blijven voeden. De hoeveelheid land en water dat nodig is voor de productie van die hoeveelheid vlees is gewoon te groot in verhouding met wat beschikbaar is (begroeibaar oppervlak). Alle mensen op onze planeet menswaardig blijven voeden kan alleen gebeuren als we allen hoofdzakelijk plantaardig gaan eten. Met de bruikbare hoeveelheid land en water kan men veel meer mensen voeden door het te gebruiken voor gewassen te telen voor onze consumptie en niet voor gewassen voor dierlijke consumptie, zoals nu vaak het geval is.
Zoals aangehaald door enkele experten in dit domein is het optimale beeld misschien iets genuanceerder. Ze stellen bijvoorbeeld dat bepaalde stukken land mogelijks ongeschikt zijn voor de productie van gewassen, maar waar wel bepaalde dieren op kunnen overleven. Of dat een mix van de twee het meest efficiënte is. Maar nu begeef ik mij ver buiten mijn expertise domein, maar de hoofd boodschap blijft hetzelfde. De meest sustainable toekomst is hoofdzakelijk plantaardig.

Om dan nog niet de enorme hoeveelheid broeikasgassen aan te halen die vrijkomen ten gevolge van veeteelt. De ambitie van dit artikel is echter niet om hierover uit te wijden. Het aspect dat ik wil benadrukken is dat de toekomst van onze gezondheid best ook hoofdzakelijk plantaardig zou moeten zijn. Wat wordt daarmee bedoelt, lees je verder in dit artikel…

Plantaardig = gezonder

Wat de vegan community al langer communiceert is dat een volwaardig plantaardig dieet gezond is, en dat je geen dierlijke producten nodig hebt om gezond te zijn. Met het eerste statement kan ik alleen maar akkoord gaan. Alle bevolkingsgroepen die een nagenoeg plantaardig dieet volgen, vertonen nagenoeg geen van onze westerse aandoeningen: diabetes, hart- en vaatziektes, depressies, kanker, ADHD, fybromyalgie,…
Het tweede statement kan zelfs nog straffer worden uitgedrukt: Veel van de dierlijke producten zijn net de oorzaak van onze voornaamste aandoeningen en een nagenoeg volwaardig plantaardig voedingspatroon kan vele aandoeningen voorkomen en zelfs terugschroeven. Talloze publicaties wijzen in die richting.

  • Voor de geïnteresseerden: Het boek ‘How Not to Die’ van Dr Gregor brengt veel onze aandoeningen in verband met consumptie van dierlijke producten. Zijn claims en cijfers worden gestaafd met honderden wetenschappelijke referenties.
  • Voor de geïnteresseerden die minder affiniteit hebben met wetenschappelijke publicaties zijn er ook enkele documentaires gemaakt waarin deze boodschap duidelijk naar voren wordt gebracht. ‘Food Choises’ en ‘Fork over knives’ zijn er zo twee . Deze docu’s en andere info die je hierover kan terugvinden zijn hoofdzakelijk gebaseerd op getuigenissen van dokters gespecialiseerd en succesvol in behandeling van allerhande via plantaardige voeding en getuigenissen van vele mensen waarbij hun ziektes en aandoeningen teruggedraaid werden via een plantaardig dieet.

De wetenschapper in mij blijft wel op zijn honger zitten, daar de exacte biochemische mechanismen achter deze gezondheidsvoordelen zelden worden beschreven in de mainstream pers, blogs en sociale media. Uit de vakliteratuur blijkt dat enkele van deze misschien ook nog niet allemaal voldoende uitgeklaard zijn. De belangrijkste mechanismen die wel al doorgrond zijn, zal ik in enkele blogartikels (in wording) proberen te behandelen. Als introductie zal ik er één –volgens mij heel belangrijke– kort toelichten:

Postprandiale ontstekingsreacties

Na een maaltijd met dierlijke producten zoals vlees, vis of zuivel worden zeer vaak ontstekingsreacties waargenomen in ons bloed. De oorzaak hiervan is lang onduidelijk gebleven, maar blijkt nu uitgeklaard. Deze ligt in de aanwezigheid van endotoxines (lipopolysaccharides of lipoglycanen) in nagenoeg alle dierlijke producten, waaronder ook de ‘schijnbaar gezondere’ dierlijke voedingskeuzes zoals kip en zuivel. Deze endotoxines zijn een bestanddeel van de celwand van –gram negatieve– bacteriën. Het bakken van vlees, pasteuriseren van zuivel, etc… doodt wel alle bacteriën aanwezig in deze voedingsbestanddelen, maar deze endotoxines –bestanddelen van de celwand– blijven aanwezig en geven aanleiding tot een immuunrespons met meetbare ontstekingsreacties na elke maaltijd, daar ons lichaam deze stoffen als bedreiging ziet. Deze endotoxines worden in hun opname in ons bloed geholpen door de aanwezigheid van verzadigde vetten, waarvan de endotoxines het transportmechanisme ‘gebruiken’, en die in dierlijke producten ook talrijk aanwezig zijn. Deze chronische ontstekingsreacties geven ook aanleiding tot een toestand van oxidatieve stress. Deze chronische ontstekingen, oxidatieve stress en bijhorende cel en zelfs DNA schade zijn in eerste instantie niet voelbaar of merkbaar in ons lichaam, maar liggen mede aan de bron van vele typisch westerse aandoeningen.

Oxidatieve stress kan ook ontstaan door overmatig alcoholgebruik, roken, medicijngebruik, , teveel zon, intensief sporten, zwaarlijvigheid, hypoglykemie en zelfs depressie…

Een volwaardig plantaardig dieet bevat nagenoeg geen van deze endotoxines en is zelfs zeer rijk aan anti-oxidanten (helpt om oxidatieve stress te voorkomen) in tegenstelling tot dierlijke producten die nagenoeg geen anti-oxidanten bevatten. In het elimineren van postprandiale ontstekingsreacties en oxidatieve stress ten gevolge van die endotoxines ligt volgens mij een belangrijk deel van de verklaring voor de frequent waargenomen gezondheidsbevorderende eigenschappen van een hoofdzakelijk (volwaardig) plantaardig dieet. Een lichaam dat niet continu ontstekingsreacties moet ondergaan als gevolg van die aanwezige endotoxines (aanzien als primaire stressor) en de lichaamseigen anti-oxidanten moet opofferen om oxidatieve stress te voorkomen, heeft veel meer ‘overschot’ om alle andere secundaire stressoren (fysieke of mentale inspanningen, blessures, virussen,…) te weerstaan. Adaptatie aan deze secundaire stressoren zal hierdoor sneller optreden . Een volwaardig plantaardig dieet kan voor (top-)sporters daardoor een makkelijke weg zijn naar betere sportprestaties. Zie ook het BIO Hacking sport voedingsprotocol

Iedereen plantaardig zou dan voor een mirakel kunnen zorgen in onze gezondheidszorg?

Dit kan het zijn, maar voorzichtigheid is aangewezen. Om een realistisch en correct beeld te schetsen moet ook de keerzijde belicht worden. Over de geweldige gezondheidsvoordelen van een volwaardig plantaardig dieet wordt ondertussen al meer geschreven en gesproken. Maar wat bijna nergens wordt benadrukt is dat de aanwezigheid van specifieke variaties in onze genen (polymorfismen) of de samenstelling van je microbioom (darmflora), in combinatie met een volwaardig plantaardig dieet, weleens het optimaal en gezond functioneren van je lichaam in de weg kan staan. Diegene met die specifieke polymorfisme of darmflora, hebben extra aandacht op het voedingspatroon –of supplementen– nodig om effectief die potentiële prestatiewinst of gezondheidsvoordelen te kunnen behalen.
Daarom is de tweede pijler van het Science In Health Bio Hacking voedingsprotocol voor sporters ook hierop gebaseerd. Maar ook de doorsnee vegan die worstelt met enkele gezondheidsaspecten kan het nuttig zijn om deze pistes even verder te exploreren.
Ter verduidelijking van de invloed van deze polymorfisme heb ik hieronder één voorbeeld kort uitgewerkt.

Omega 3 en de FADS1 en 2 polymorfismen

Het belang van omega 3-vetzuren voor het functioneren van ons lichaam zou voor iedereen bekend moeten zijn. Aan omega 3-vetzuren worden positieve eigenschappen toegeschreven in het voorkomen van hart- en vaatziekten, artritis en depressies. Omega 3-vetzuren verlagen het cholesterolgehalte in het bloed en zijn onder meer van belang voor de oogfunctie en de hersenstofwisseling. Daarnaast is een goede balans met omega 6 vetzuren nodig voor het voorkomen van de expressie van ongunstige prostaglandines (ontstekingsbevorderend) en het stimuleren van de expressie van ontstekingsremmende prostaglandines.
De omega 3 vetzuren bestaan uit ALA, EPA en DHA. Er is één vetzuur uit deze groep, alfa-linoleenzuur (ALA), dat onder de categorie essentiële vetzuren valt. De andere vetzuren zoals DHA (docosahexaeenzuur) en EPA (eicosapentaeenzuur) in deze groep kunnen door het lichaam worden gesynthetiseerd uit ALA. ALA vinden we onder andere terug in lijnzaad, chiazaad en walnoten. EPA en DHA vinden we vooral in vis en visolie.

  • Tekorten aan EPA zijn in verband gebracht met depressie, bipolariteit, schizofrenie, ADHD en autisme.
  • Tekorten aan DHA zijn onder andere geassocieerd met ADHD, de ziekte van Alzheimer en depressie

In volwaardig plantaardige voeding vinden we nagenoeg uitsluitend ALA, maar dit kan dus omgezet worden in de twee andere. Hier wringt het schoentje. Een veelvoorkomend polymorfisme (zie dit als variatie in ons DNA of soort mutatie) in het FADS 1 of FADS 2 gen -dat de ‘fatty acid desaturase’ enzymes delta-5 desaturase en delta-6 desaturase codeert-maakt dat deze omzetting veel minder goed verloopt. Met alleen hoge inname van ALA uit plantaardige bronnen kan dus voor vele mensen met dit polymorfisme toch een belangrijke tekort aan DHA en EPA opleveren. Direct supplementeren met voorgevormde EPA en DHA is dan de voor de hand liggende optie. Gelukkig voor veganisten is er ook een plantaardige bron van EPA en DHA verkrijgbaar, met name uit algen.

Hieronder nog een opsomming van andere polymorfismen die mogelijks specifiek aandacht vragen in een plantaardig voedingspatroon:

  • Polymorfismen in het PEMT gen (phosphatidylethanolamine N-methyltransferase) en daaraan verbonden choline, fosfatidylcholine en actetylcholine (neurotransmitter) metabolisatie. Extra van belang voor sporters
  • Polymorfismen in het BCMO1 gen dat het enzyme beta-carotene-15,15′-monoxygenase codeert, beinvloeden vitamine A conversie. In een plantaardig dieet zijn alleen de voorlopers van vitamine A (beta-carotenen) aanwezig.
  • FUT2 ( Fucosyltransferase 2) gen polymorfismen beïnvloeden levels van lysine en ijzer. Zowel lysine als ijzer zijn aandachtspunten in een plantaardig dieet
  • Polymorfisme in het CYP2R1 gen (vitamin D 25-hydroxylase) die de concentratie van actieve vorm van vitamine D beïnvloedt.
  • Vitamine K2 (zeer belangrijk voor de gezondheid van onze botten en tanden), wat bijna niet aanwezig is in een plantaardig voedingspatroon wordt daardoor volledig bepaald door de aanmaak van deze vitamine door specifieke bacteriën in onze darmflora. Bij te lage concentraties van deze nodigde bacteriën zal een tekort zich voordoen, met mogelijke sterke gevolgen voor onze gezondheid.

Niet altijd zijn voedingssupplementen direct aangewezen bij gezondheidsproblemen veroorzaakt door deze polymorfismen of ontbrekende darmflora. Meestal is voldoende aandacht aan de voedselkeuzes aangewezen (bijvoorbeeld: meer peulvruchten of bepaalde noten toevoegen aan de dagelijkse keuzes). Bovenstaande en andere polymorfismen die van belang zijn in een plantaardig dieet komen jammer genoeg frequent voor. Sommige polymorfisme tot bij 40% en meer van de bevolking. Ook de te lage concentraties van specifieke darmbacteriën die een invloed hebben op de aanmaak van vitamines, aminozuren, neurotransmitters, … komen veelvuldig voor. Met name door te hygiënische levensstijl en veelvuldig gebruik van anti-biotica en herbiciden die ook een anti-biotische werking hebben.
Niet tegenstaande blijf ik overtuigd van de ongelooflijke gezondheids-voordelen van een volwaardig plantaardig voedingspatroon. Maar zoals in zoveel gevallen is er ook een keerzijde van de medaille, die niet mag verzwegen worden en mits wat aandachtigheid ook kan vermeden worden…

Stay tuned voor meer artikels…

2018-03-29T17:00:53+00:00

One Comment

  1. […] Home/immuunsysteem, Microbioom/Vezels zijn het echte superfood! Previous Next […]

Leave A Comment